David Černý, określany mianem kontrowersyjnego artysty, przyciąga tłumy turystów w Pradze. Jego prace i instalacje są bardzo charakterystyczne i wywołują skrajne emocje. Można być jego miłośnikiem i zachwycać się odniesieniami do praskiej kultury, można też popukać się w czoło, widząc co pan David sobie wymyślił. Czasem jedno i drugie.

Jakie by nie było nasze zdanie o jego sztuce jest to interesujący motyw przewodni na zwiedzanie Pragi. Zdecydowanie łatwiej spaceruje się po nieznanych uliczkach mając cel. Sztuka w przestrzeni publicznej często bywa niezauważana, więc lepiej przygotować się przed wyjazdem. Nawet jeśli nie planujesz trasy po wszystkich instalacjach, to może jeden lub dwa projekty będą na tyle ciekawe, że warto będzie się do nich przejść.

Koń

Na placu Wacława (Václavské náměstí), przed Muzeum Narodowym stoi pomnik kroczącego na koniu świętego Wacława – patrona i jednego z głównych symboli Czech. Kilkaset metrów dalej w Pałacu Lucerna wisi kopia tego pomnika. Dosłownie wisi. Pomnik przytwierdzony do sufitu jest niemal identyczny jak w oryginale. Różni go jednak jedna znacząca zmiana. Koń jest martwy i wisi do góry brzuchem. Po za tym jeździec tak jak w pierwowzorze dumnie siedzi na wierzchowcu trzymając w ręce lance z proporcem. Subtelne odniesienie do czeskiego podejścia do życia. Mimo, że koń zdechł, to jedzie się dalej udając, że nic się nie stało. Nieoficjalnie mówi się, że rzeźba ma uderzać w rządy byłego prezydenta Václava Klausa.

David Černý - Koń - Lucerna

  • Adres: Pałac Lucerna, Štěpánská 61

Sikający

David Cerny - Wideo

W 2004 roku Czechy weszły do Unii Europejskiej. Aby to uczcić David Černý postawił pomnik przedstawiający dwóch mężczyzn sikających do basenu o kształcie Republiki Czeskiej. Nietypowa fontanna jest ruchoma a panowie „oddając mocz” robią przeróżne zawijasy. Podobno obok fontanny jest gdzieś podany numer telefonu. Wysyłając na niego smsa panowie wyrysują jego treść. Nic nam się takiego nie rzuciło w oczy, ale i bez tego fontanna ciągle działa.

David Černý - Sikający

  • Adres: przed Muzeum Franza Kafki, Cihelná 2b

Niemowlęta

Wieża telewizyjna jest najwyższym budynkiem w Pradze. Najwyższym i najbardziej rzucającym się w oczy. Licząca sobie 216 metrów wieża zajęła drugie miejsce w konkursie na najbrzydszy budynek na świecie. Oprócz tego, że sama w sobie nie należy do piękności, to w 2000 roku została udekorowana przez Černego rzeźbami raczkujących dzieci. Instalacja miała być tymczasowa, ale na tyle spodobała się mieszkańcom, że postanowiono zostawić trzymetrowe bobasy na stałe.

  • Adres: Wieża telewizyjna Žižkov, Mahlerovy sady 1

Raczkujące dzieci można spotkać jeszcze w drugim miejscu. Przed wejściem do Muzeum Kampa są trzy, na wyciągnięcie ręki. Głowa w kształcie tyłka z kodem kreskowym w centrum. W sumie chyba nie ma po co się przyglądać z bliska.

David Černý - David Cerny - Niemowlęta

David Černý - David Cerny - Kampa

  • Adres: Przed wejściem do Muzeum Kampa, U Sovovych mlynu 2

Embrion

Obok teatru na balustradzie (Divadlo na zábradlí), niedaleko Mostu Karola znajduje się „Embrion„, stworzony w roku 1996. Embrion o wysokości 120 cm przytwierdzony jest do rynny jednej z kamienic. Jak dla mnie wygląda to jak huba na drzewie. Huba, która w nocy jest podświetlana lampą LED.

David Černý - Embrion - Praga

  • Adres: Anenské náměstí

Mięso

Na zewnętrznej ścianie centrum sztuki współczesnej Meet Factory zawieszone są dwa czerwone samochody. Mają przypominać mięso wiszące na hakach rzeźniczych.

  • Adres: Meet Factory, Ke Sklárně 15

Franz Kafka

Na tyłach centrum handlowego Quadrio ustawiona jest głowa Franza Kafki. Żydowski pisarz, który urodził się w Pradze był z nią związany całe życie. Można powiedzieć, że jest to jedno z normalniejszych dzieł autora. Lustrzana głowa mierzy 11 metrów i zrobiona jest z 42 ruchomych elementów, które co jakiś czas przekręcają się wokół własnej osi.

David Černý - David Cerny - Franz Kafka

  • Adres: Spálená 22

Quo vadis?

Rzeźba ukryta jest w ogrodzie ambasady Niemiec. Nie można do niej podejść, ale da się ją wypatrzeć przez płot. Złoty trabant na czterech nogach kiedyś stał na Rynku Staromiejskim, ale Niemcy postanowili go wykupić. Czemu? Może to wstyd, może sentyment. Trabant ma symbolizować masowe ucieczki Niemców z NRD do RFN przez ambasadę w Pradze.

  • Adres: Vlašská 19

Wisielec

Wspomniałem na początku, że często sztuka w przestrzeni publicznej jest niezauważana. Wisielec jest tego świetnym przykładem. Jest też świetnym przykładem na to, aby nie chodzić wyłącznie z nosem w mapie. Ciekawe rzeczy są wszędzie. Nad ulicą Husa w Pradze zwisa trzymający się drążka jedną ręką Zygmunt Freud. Drugą rękę nonszalancko trzyma w kieszeni. Zanim na stałe rzeźba zawisła w czeskiej stolicy była wystawiana w różnych miejscach na świecie m.in. na gmachu National Theatre w Londynie.

  • Adres: Skrzyżowanie ulic Husova i Betlémské náměstí

Nogotyłki

W ogrodzie Galerii Futura na Smichovie od 2003 roku postawione są dwie postacie oparte o ścianę z wypiętymi tyłkami. Do każdego tyłka można zajrzeć wchodząc po ponad 5-cio metrowej drabinie. Co można zobaczyć w środku? Kiedyś w jednym był puszczany filmiki z ówczesnym szefem Galerii Narodowej Milanem Knížákiem, który karmił kaszą ówczesnego prezydenta Václava Klausa. W drugim zaś na odwrót. Z ostatnich ustaleń monitory już nie działają.

  • Adres: Holečkova 789/49

Rzeźby których nie ma:

W Internecie można natknąć się na zdjęcia innych dzieł artysty, ale mało kto podaje, że były to ekspozycje czasowe i już się ich nie zobaczy w tych miejscach. Kilka głównych:

In Utero

W 2013 roku postawiona została przy ulicy Dlouhá ogromna lustrzana kobieta stylem przypominająca głowę Kafki. Kobieta klęczała z rękami założonymi za głowę. Przez specjalny otwór można było wejść do jej macicy.

David Černý - In Utero
źródło: davidcerny.cz

Pistolety

Zaraz przed Mostem Karola, w 2011 roku otwarte zostało muzeum AMoYA. W barokowym pałacu Colloredo-Mansfeldský wystawiono prace lokalnych młodych artystów. Gmach został jedynie użyczony artystom do czasu planowanego w przyszłości remenotu. Drzwi muzeum zostały otwarte po raz ostatni 15 stycznia 2013 roku. Na dziedzińcu pałacu wisiały cztery ogromne pistolety skierowane ku sobie.

W muzeum AMoYA znajdowała się jeszcze praca pt. „Rekin” z Saddamem Husajnem.

FUCK him

Na rzece Wełtawa została ustawiona barka z wielką fioletową dłonią, która wystawiała środkowy palec w stronę zamku na Hradczanach. A konkretnie w stronę prezydenta Milosza Zemana. Kolejny prezydent, który nie cieszył się uznaniem artysty.

David Černý - Fuck HIM
źródło: davidcerny.cz

 

David Černý w innych miejscach:

O Černým pisałem już we wpisie o Libercu. To tam widziałem po raz pierwszy na żywo jedną z jego prac „Ucztę olbrzymów„. Do dzisiaj pozostała też moją ulubioną. Z drugiej strony patrząc na inne jego prace wybór nie był aż taki trudny. Pod Pragą w Muzeum Wojskowym znajduje się radziecki czołg, który David Černý pomalował na różowo w 1991 roku. W Poznaniu, na Alei Marcinkowskiego stoi pomnik Golema. Niestety bardzo często niszczony przez wandali.

Przystanek autobusowy w Libercu

Jak widać ciężko zbulwersować Czechów. Najlepiej oddaje to św. Wacław na zdechłym koniu. Odwraca głowę i udaje, że wszystko jest w normie. W innych miejscach na świecie ustawianie takich rzeźb raczej nie byłoby możliwe. A tutaj… Wręcz cieszą się z tego, że ohydne, przerażające bobasy zawisną na stałe na równie koszmarnej wieży telewizyjnej.

Przyjemnych spacerów! Ahoj!